CNE Sensibiliza Lala’ok Eleisaun ba Komunidade iha Fatululik

Covalima (RCCT), 23 Setembru 2026 – Comissão Nasionál de Eleisaun (CNE) hala’o atividade sensibilizasaun kona-ba prosesu eleisaun ba komunidade iha Postu Administrativu Fatululik, Munisípiu Covalima.

Atividade ne’e ho objetivu atu hasa’e koñesimentu komunidade kona-ba demokrasia, sistema eleisaun no prosesu hili reprezentante sira liuhosi eleisaun.

Diretora CNE Munisípiu Covalima, Margarida dos Santos, iha sesaun sensibilizasaun ne’e esplika katak liafuan demokrasia mai husi liafuan Gregu demos, ne’ebé signifika povu, no kratos, ne’ebé signifika ukun ka podér. Nune’e, demokrasia signifika sistema ida ne’ebé podér atu ukun mai husi povu.

Margarida dos Santos mós esplika katak sistema eleisaun ba órgaun reprezentativu munisipál mak mekanizmu ne’ebé uza atu hili reprezentante sira ba órgaun ne’e, tuir kritériu no kondisaun mínimu ne’ebé lei determina ba munisípiu ida-idak.

Nia afirma katak Timor-Leste adota Estadu Direitu Demokrátiku, ne’ebé bazeia ba Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL) no lei sira ne’ebé vigora iha nasaun.

Nia hatutan katak ida husi prinsipiu importante iha demokrasia mak podér mai husi povu, ne’ebé hala’o liuhosi eleisaun universál, livre, segredu no periódiku, atu hili lideransa no reprezentante sira.

Iha sistema demokrátiku, podér Estadu fahe ba órgaun sira tuir prinsipiu separasaun podér, ho objetivu atu evita konsentrasaun podér tomak iha ema ka instituisaun ida de’it.

Timor-Leste hala’o ona eleisaun prezidensiál iha tinan 2002, 2007, 2012, 2017 no 2022. Enkuantu eleisaun parlamentár hala’o iha tinan 2001, 2007, 2012, 2017, 2018 no 2023.

Nasaun ne’e mós hala’o ona eleisaun ba xefe suku dala haat, iha tinan 2004, 2009, 2016 no 2023. To’o agora, eleisaun munisipál seidauk realiza.

Molok ne’e, CNE mós realiza ona atividade edukasaun sivika ba estudante sira iha nivel ensinu sekundáriu, iha Sede Munisípiu Covalima, Postu Administrativu Fohorem no Postu Administrativu Fatululik.

Sensibilizasaun ne’e nu’udar parte husi esforsu CNE atu hasa’e koñesimentu siviku no komprensaun komunidade nian kona-ba demokrasia no prosesu eleisaun iha Timor-Leste.

Jornalista: Paul Mandeu

Array