Covalima (RCCT) 16-06-2026-Autoridade Protesaun Civil Munisipiu Covalima identifika dadus ba dezastre naturais hamutuk uma kain 347 afeta husi Inundasaun (Bee Sa’e) no Erosaun (Rai Halai) hodi rejulta Ema lakon vida.
Comandante Autoridade Protesaun Civil (APC) Munisipiu Covalima Celestino Afonso Ferreira relata Dezastre Naturais ne’ebe akontese iha Covalima makas tebes hahu husi fulan Janeiru mai to’o fulan Maiu tinan 2026 no ami esforsu hodi halo mitigasaun iha momentu dezastre akontese.
Munisipiu Covalima dadaun ne’e hahu kedas Dezastre Naturais akontese husi fulan Janeiru to’o Maiu total uma kain ne’ebe afetadu hamutuk 347 husi uma kain afeta husi Inundasaun (Bee Sa’e) no Erosaun (Rai Halai) liu husi dezastre sira ne’e iha kategorizasaun aat naton no aat total, aat naton hanesan inundasaun, ne’e ami ajuda sasan emerjensia Food Item no mos Non-food Item, kona-ba rai halai ne’e kategoria aat total hotu, iha Inundasaun afeta makas foin dadauk ne’e husi Suku Beko, Postu Suai nian lubuk ida, husi Suku Tashilin, Aldeia Kulu oan depois husi Suku Rai mea ba iha SP2 Postu Zumalai ne’e mos iha, no iha tan Aladeia Tabolo, Suku Kasabauk, Postu Tilomar nian no iha dezastre naturais ida ne’e iha inundasaun lakon vida kazal na’in rua ne’ebe mak mota karau ulun lori parte Kiar Suku Matai nian na’in rua ne’e mak lakon vida iha tempu ne’eba ita nia Prezidente da Republika ho Sekretariu Estado Protesaun Civil mos mai vizita kedas iha fatin ne’e.” Celestino Afonso Ferreira, relata.
Iha sorin seluk mos Comandante Autoridade Protesaun Civil (APC) Munisipiu Covalima Celestino Afonso Ferreira relata kona-ba Erosaun (Rai Halai) hodi rejulta Aldeia ida tomak evakua ka muda kedas sira hela fatin ba hodi asegura no proteje aan ba fatin risku ida ne’e.
Ba komunidade sira ne’ebe hela iha fatin akontese Erosaun (Rai Halai) bazeia ba deklarasaun ne’ebe mak iha sira prontu atu hases aan husi fatin risku ne’e tanba kategoria dezastre naturais aat total iha Postu Administrativu Maukatar iha Suku Oges, Suku Belekasak no mos Suku Holpilat Suku tolu iha area risku ba Rai Halai nian, ita hare liu ba Rai halai ne’ebe mak akontese liu liu ba Suku Belekasak Aldeia Ila nian total familia vitima 57, iha uma kain 57 ne’e ita foti deit uma kain 46 mak sai aat total hotu no sira prontu atu hela iha Bairo foun no Bairo foun ne’e mos ekipa APC horseik ba observa no sira hamos tiha ona fatin ne’e, lori prepara atu hetan materia rekoperasaun karik sira bele halo ona uma iha Bairo foun ne’eba, horseik Xefe Suku hamutuk ho ami APC hare kedas fatin ne’e no ita nia dadus ba uma kain 46 ita nia Xefe Gabinete Rekoperasaun lori tiha ona ba Dili para prosesu lalais tanba sira kategoria Apoiu Emerjensia tanba aldeia ida tomak sai hotu kedas no mos iha Uma Lisan 8 ne’e ita entrega fila fali ba Sekretariu Estadu Turismu sira mak bele hola responsabilidade ba ida ne’e, bairo foun ne’ebe sira atu hela ne’e la dok husi fatin sira hela uluk ne’e no bairo ne’e sira nia hela fatin antigu husi tempu bei ala sira nian no fatin ne’e seguru no kestaun buat ida uluk avo sira nia akontese sira oho malu, na’ok ten ho buat hirak ne’e mak sira muda mai iha Aldeia Ila ne’ebe mak akontese Erosaun ne’e, ne’ebe agora sira hotu foti desijaun sira hakarak fila fali ba bairo antigu husi sira nia bei ala nian ne’e no agora dadaun balun hela ona iha ne’eba no sira seluk sei hela iha familia sira ne’ebe iha fatin seguru no dok husi fatin dezastre refere, no ita sei hare ekipa balun atu responsabiliza liu liu parte Obra Publiku nian tenke hare mos estrada ba sira, husi SAS nian tenke hare bee mos ba sira, husi EDTL hare mos Eletrisidade dada ba iha fatin ne’eba para sira bele ba hela ona iha ne’eba, nia prosesu ne’e ita sei hein IGE sira mai loke tiha dalan maske dalan iha ona maibe presija hadia halo di’ak liu tan para sira hela iha ne’eba ho seguru.” Celestino Afonso Ferreira, haktuir.
Comandante Autoridade Protesaun Civil (APC) Munisipiu Covalima Celestino Afonso Ferreira relata mos ba komunidade Munisipiu Covalima sira katak hadok aan antes husi fatin risku ba dezastre naturais hanesan rai halai no bee sa’e tanba fatin ne’ebe mak risku ita hakarak besik ba bebeik iha ne’eba iha pontu balun ita sei lakon vida, no mos keta haluha fo informasaun mai ba Autoridade Protesaun Civil Munisipiu Covalima, karik iha dezastre ruma hanesan bee sa’e no rai halai.
Jornalista Paul Mandeu
