Covalima (RCCT) 26-08-2026-Natar atus hitu hektares resin iha Postu Administrativu Tilomar, Munisipiu Covalima daudaun ne’e enfrenta problema sériu ba povu Agrikultor atu dezenvolve natar ho di’ak.
Tuir informasaun husi autoridade lokál sira, falta sistema irigasaun mak sai razaun prinsipál Iha tempu bailoro bee la to’o no iha tempu udan bee sobu natar hotu. Agrikultór sira lakon esperansa atu kuda tan hare.
Xefe Sucu Jeferino de Jesus informa, Iha Suku Lalawa, natar hamutuk 186 hektares mak abandona razaun prinsipál mak menus sistema irigasaun.
Tuir ha’u nia observasaun iha Postru Tilomar liu-liu iha ha’u nia suku lalawa ne’ebé mak iha area potensialidade kona-ba natar tuir dados ne’ebé mak iha 186 ektares ne’ebé mak abandona, problema natar sira ne’ebé mak abandona ne’e problema tanba sistema irigasaun ne’ebé maka iha area refere la dun diak tanba ne’e mak ita nia komunidade la ativa ka la halo prosesu kultivasaun ba natar natar nian. Jeferino de Jesus, Informa.
Enkuantu ne’e, Xefe Sucu Casabauk Octoviano Maia informa, Governu liu husi Servisu Agrikultura Munisípiu Covalima fó ona apoiu makina Exa ba komunidade, maibé apoiu ne’e la sufisiente.
Kona-ba problema natar durante ne’e ami senti ne’ebé presija hetan apoiu husi parte Governu iha Munisteiru Agrikultura ninian , tuir dados ne’ebé mak durante ami sempre hato’o ona no tuir ami hatene katak rai ne’ebé potensial tebes ba natar kuaze ektares 200 liu ne’ebé agora komunidade iha inisiativa bok ona ektares 10 liu soke problema ne’ebé durante ne’e ita hasoru mak kona-ba irigasaun bee naton hela komu atu kanaliza fali irigasaun atu fornese fali bee ba natar ne’e mak susar ituan, momentu sira hahu primeiru ne’e sira ke’e manual deit maibe iha fulan kotuk hetan apoiu makina Exa husi Servisu Agrikultura Munisípiu Covalima hodi ofesse servisu durante semana, Octoviano Maia, relata.
Administrador Postu Administrativu Tilomar Venansio Sarmento dehan, Governu lokál hato’o ona perkupasaun hirak ne’e ba Ministériu relevante.
Durante ami halo hela relatoriu ba iha Autoridade Munisipiu no Nasional liu-liu ba ministeiru relevante kona-ba ita nia komunidade nia ezizensia ne’ebé mak sira hakarak hala’o natar maibe sira menus iha ekipamentu hodi ida ne’e ami hato’o ona informasaun liu-liu ba iha diretor Agrikultura Munisipiu atu bele hato’o ba ministeiru relevanteatu bele tau mos orsamentu iha Munisipal atu bele atende ida nia komunidade sira nia exizensia ba iha ekipamentu hodi bele fila rai hodi bele asesu ba iha natar.
Total area potensia natar iha Postu Tilomar hamutuk ektares 717 ne’ebé kompostu husi Sucu Lalawa ektares 186, Beiseuk ektares 81, Casabauk ektares 200 no Sucu Maudemo ektares 250 maibe area hirak nee, komunidade Postu Administrativu Tilomar uja deit ektares 24 no maioria mak abandona tanba laiha kanal irigasaun. Venansio Sarmento, Informa.
Jornalista Julião Correia
Editor Paul Mandeu







