Covalima (RCCT), 14 Outubru 2026 — Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) fasilita formasaun ba traballadór retornadu sira iha Munisípiu Covalima, atu hasa’e kapasidade empreendedorizmu, jestaun negósiu no asesu ba apoiu finanseiru, hodi hametin ekonomia família.
Formasaun ne’e fasilita hosi Diresaun Nasionál Empregu Estranjeiru (DNEE), Institutu Apoiu ba Dezenvolvimentu Emprezariál (IADE), Servisu Rejistu no Verifikasaun Emprezariál (SERVE, IP) no Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL).
Diretór SEFOPE Munisípiu Covalima, Estefanos Segundo Manek, hateten katak atividade ne’e iha objetivu atu fó informasaun ba traballadór retornadu sira kona-ba regra no prosedimentu atu asesu ba apoiu finanseiru, inklui preparasaun no aprezentasaun proposta negósiu.
“Ohin ita bolu sira mai iha ne’e atu esplika ba sira kona-ba regra atu apoiu sira, para sira bele komprende. Tinan oin, hosi nasionál fó ona avizu katak atu hatama proposta, hein ita kontaktu sira para bele hatama sira nia proposta, para ita apoiu sira iha finanseiru,” Estefanos hateten.
Nia hatutan katak traballadór retornadu iha Munisípiu Covalima hamutuk na’in 90, kompostu hosi feto na’in 65 no mane na’in 25. Traballadór retornadu balu investe ona iha atividade ekonómika, hanesan kuda modo, hakiak fahi no konstrusaun uma.
Estefanos esplika katak SEFOPE, liuhosi DNEE, iha programa atu apoia traballadór retornadu sira ne’ebé presiza kapital atu kontinua ka dezenvolve negósiu. Maibé, asesu ba apoiu finanseiru depende ba proposta negósiu ne’ebé sira aprezenta.
“Bainhira sira kuda modo, maibé la iha osan atu ba oin, entaun ami SEFOPE iha Diresaun Nasionál Empregu Estranjeiru (DNEE) atu apoiu kona-ba programa ida ne’e. Maibé depende ba sira nia proposta. Ita apoiu osan atu sira bele dezenvolve tan sira nia negósiu,” nia dehan.
Iha parte seluk, traballadór retornadu Lito Fernando Viera konsidera formasaun ne’e importante, tanba bele ajuda traballadór sira prepara planu ekonómiku ba futuru, bainhira sira la hetan kontratu servisu iha rai li’ur.
“Formasaun ida ne’e importante ba ita nu’udar traballadór. Hau sei iha planu atu bá tan, maibé se ema la bolu fali, entaun kontinua hau nia servisu iha to’os,” Lito dehan.
Lito Fernando Viera mós rekomenda ba SEFOPE atu konsidera traballadór sira ne’ebé hela iha Timor-Leste no seidauk hetan oportunidade atu fila ba servisu iha rai li’ur, liuliu sira ne’ebé hakarak dezenvolve atividade agríkola.
“Hau rekomenda de’it ba SEFOPE atu haree ami traballadór sira ne’ebé mai Timor tinan ida ka tinan rua, seidauk fila. Karik iha apoiu ruma, atu hatama proposta ruma kona-ba agrikultura nian, ami mos hakarak, tanba agora dadaun ami halo hela modo,” nia afirma.
Inisiativa ne’e espera bele promove independénsia ekonómika ba traballadór retornadu sira, no apoia sira-nia reintegrasaun sustentável iha komunidade.
Jornalista: J. Correia
Editor: Paul Mandeu





